Jullie relatie was goed. Jullie hadden nauwelijks ruzie. Een mooi gezin, een fijn thuis en samen een leven opgebouwd. En toch blijkt je partner jarenlang vreemd te zijn gegaan. Hoe kun je ooit begrijpen dat iemand van wie je zoveel houdt, hiertoe in staat is geweest?

Misschien ben je al een tijdje verder sinds het overspel aan het licht kwam.

De eerste schok is voorbij.

Jullie hebben urenlang gepraat. Gehuild. Vragen gesteld. Opnieuw gepraat.

Misschien hebben jullie zelfs besloten dat jullie samen verder willen.

Je partner heeft spijt. Wil voor jou kiezen. En je gelooft misschien ook echt dat het niet opnieuw zal gebeuren.

Maar er blijft iets knagen.

Hoe heeft dit ooit kunnen gebeuren?

Hoe kon je partner jarenlang een ander leven leiden, terwijl jullie thuis gewoon gelukkig leken?

En hoe kun je verder met iemand van wie je ineens een kant hebt leren kennen die je nooit voor mogelijk had gehouden?

In dit artikel neem ik je mee in een van de moeilijkste onderdelen van het verwerken van overspel: het onbegrip.

Want soms is het niet de angst voor een nieuwe affaire die het herstel in de weg staat.

Soms kun je gewoon niet bevatten wat er in het verleden is gebeurd.

Onze relatie was goed. Waarom ging mijn partner dan vreemd?

Misschien herken je jezelf hierin.

Jullie hadden een goede relatie.

Natuurlijk waren er weleens irritaties. Een druk gezin, werk, verplichtingen. Zoals in zoveel relaties.

Maar grote problemen?

Nee.

Jullie maakten plannen voor de toekomst.

Gingen samen op vakantie.

Hadden een mooi huis.

Misschien waren jullie zelfs nog regelmatig intiem met elkaar.

Je voelde je geliefd.

En toch ontdek je dat je partner jarenlang een affaire heeft gehad.

Niet één keer.

Niet één impulsieve beslissing.

Maar maanden of misschien zelfs jaren.

En dat is voor jou nauwelijks te bevatten.

Want als jullie relatie zo slecht was geweest, had je misschien nog een verklaring kunnen bedenken.

Maar dat was helemaal niet zo.

Hoe kan iemand vreemdgaan terwijl er thuis zoveel is om gelukkig mee te zijn?

Het is een vraag die ik in mijn praktijk regelmatig hoor.

En een vraag waarop niet altijd één eenvoudig antwoord bestaat.

Overspel ontstaat namelijk niet uitsluitend in ongelukkige relaties.

Soms speelt onvrede binnen de relatie een rol. Maar soms heeft het ontstaan en voortduren van een affaire ook veel te maken met wat er in de persoon zelf gebeurt.

Met verliefdheid. Behoefte aan bevestiging. Spanningsgevoelens. Vermijding. Persoonlijke grenzen. En de keuzes die iemand onderweg maakt.

Dat betekent niet dat het overspel daarmee begrijpelijk of acceptabel wordt.

Maar het betekent wel dat je niet automatisch hoeft te concluderen dat jullie relatie al die tijd slecht was.

Als ik nu terugkijk op al die jaren…

Misschien is dit nog wel het moeilijkste.

Sinds je weet dat je partner is vreemdgegaan, kijk je met andere ogen naar jullie gezamenlijke verleden.

Die vakantie waarop jullie zo gelukkig leken.

Dat etentje met vrienden.

De verjaardag van jullie kind.

De avond waarop je partner zei te moeten overwerken.

Of dat weekend waarop hij of zij zogenaamd met collega’s weg was.

Je vraagt je af wat er werkelijk gebeurde.

Was mijn partner toen ook met die ander bezig?

Was dat telefoontje werkelijk van het werk?

Werd er op dat moment tegen mij gelogen?

Wat heeft mijn partner allemaal met die ander gedeeld?

En misschien wel de pijnlijkste vraag:

Was ik de enige die dacht dat wij samen gelukkig waren?

Het kan voelen alsof je niet alleen bent bedrogen in het heden, maar ook een deel van je verleden bent kwijtgeraakt.

Herinneringen die ooit veilig en waardevol voelden, krijgen ineens een andere betekenis.

Je begint te twijfelen aan momenten die je voorheen nooit in twijfel zou hebben getrokken.

En ondertussen gaat het gewone leven door.

Jullie zitten weer samen aan tafel.

Slapen misschien weer naast elkaar.

Maken opnieuw plannen.

Maar in jouw hoofd spelen zich voortdurend scènes af uit een verleden dat je niet meer kunt veranderen.

Hoe kon mijn partner zo vaak liegen?

Een langdurige affaire bestaat zelden uit één leugen.

Er zijn afspraken gemaakt.

Berichten verstuurd.

Ontmoetingen gepland.

Verhalen verzonnen.

Misschien werden er zelfs gezamenlijke vakanties, verjaardagen en feestdagen gevierd, terwijl je partner ondertussen contact had met iemand anders.

En juist dat maakt het zo ingewikkeld.

Want je begrijpt misschien nog wel dat iemand onverwacht verliefd kan worden.

Maar hoe iemand vervolgens jarenlang in staat is om dat verborgen te houden?

Dat gaat je verstand te boven.

Je denkt terug aan de keren dat je partner je recht in de ogen keek.

Aan de gesprekken waarin je vertelde hoeveel je van hem of haar hield.

Aan de momenten waarop je volledig vertrouwde op wat je werd verteld.

Hoe kon iemand die van mij houdt, mij tegelijkertijd zoveel pijn aandoen?

Misschien heeft je partner inmiddels uitgebreid verteld hoe de affaire ontstond.

Over de verliefdheid.

De spanning.

Het gevoel zichzelf kwijt te zijn geraakt.

Over het steeds moeilijker worden om te stoppen.

Maar zelfs wanneer je alle antwoorden hebt gekregen, kan het zijn dat je het nog steeds niet begrijpt.

Omdat jouw vraag niet alleen gaat over wat er gebeurde.

Je probeert te begrijpen hoe iemand van wie je houdt tot zulke keuzes in staat was.

En dat is iets anders.

Je partner geeft antwoorden, maar jij begrijpt het nog steeds niet

Ik zie regelmatig dat partners op dit punt vastlopen.

Degene die is vreemdgegaan probeert uit te leggen hoe het zover heeft kunnen komen.

Misschien vertelt je partner over een intense verliefdheid.

Over het verlangen naar aandacht.

Over de opwinding van het geheime contact.

Of over het gevoel steeds opnieuw naar die ander toegetrokken te worden.

Dat zijn ervaringen die een rol kunnen spelen bij het ontstaan en voortduren van een affaire.

Verliefdheid kan sterke belonings- en motivatiesystemen in het brein activeren. Dopamine speelt daarbij een rol.

Daardoor kan iemand een sterke drang ervaren om opnieuw contact te zoeken.

Maar daarmee is nog niet verklaard waarom iemand ervoor koos om jarenlang te liegen, afspraken te maken en het contact verborgen te houden.

Een verklaring voor de aantrekkingskracht is niet automatisch een verklaring voor alle keuzes die iemand heeft gemaakt.

En dat onderscheid is belangrijk.

Want misschien probeert je partner uit te leggen wat er vanbinnen gebeurde, terwijl jij vooral probeert te begrijpen hoe hij of zij jou dit kon aandoen.

Jullie voeren dan ogenschijnlijk hetzelfde gesprek.

Maar zoeken allebei naar een ander antwoord.

De één probeert uit te leggen hoe het voelde.

De ander probeert te begrijpen hoe het moreel mogelijk was.

En daardoor kunnen jullie steeds opnieuw in dezelfde gesprekken terechtkomen.

Misschien ben je niet eens bang dat het opnieuw gebeurt

Dit is iets wat ik belangrijk vind om te benoemen.

Want bij het verwerken van overspel gaat veel aandacht naar het herstellen van vertrouwen.

En terecht.

Maar niet iedereen die bedrogen is, leeft voortdurend met de angst dat zijn of haar partner opnieuw vreemdgaat.

Misschien geloof je je partner inmiddels.

Misschien zie je hoeveel spijt er is.

Merk je dat jullie relatie verandert.

En voel je dat jullie allebei oprecht samen verder willen.

Je hebt misschien zelfs weer prachtige momenten samen.

Er is opnieuw aantrekkingskracht.

Jullie lachen weer.

En soms voelt jullie relatie beter dan in lange tijd.

Maar dan komt die gedachte opnieuw.

Hoe heb je dit ooit kunnen doen?

En ineens ben je weer terug bij het verdriet.

Niet omdat je bang bent voor morgen.

Maar omdat je nog altijd worstelt met gisteren.

Dat verdient erkenning.

Je bent niet automatisch iemand die niet wil vergeven.

Of iemand die blijft hangen in het verleden.

Je probeert betekenis te geven aan iets wat zo ver afstaat van jouw eigen normen, waarden en verwachtingen, dat je het nauwelijks kunt bevatten.

Ik zou dit zelf nooit kunnen. Hoe kon mijn partner het dan wel?

Misschien zijn jullie als mensen heel verschillend.

Jij denkt goed na voordat je een beslissing neemt.

Overziet de risico’s.

Denkt aan de gevolgen voor je partner, je kinderen en jullie gezamenlijke leven.

Je kunt je niet voorstellen dat je alles wat jullie hebben opgebouwd op het spel zou zetten.

Je partner is misschien impulsiever.

Gevoeliger voor spanning.

Iemand die gemakkelijker in het moment leeft en moeilijke gesprekken liever uit de weg gaat.

Dat verschil kan helpen verklaren waarom jullie allebei anders naar het gebeurde kijken.

Maar het is geen vrijbrief voor overspel.

Een impulsief karakter maakt iemand niet automatisch ontrouw.

En ook iemand die sterk verliefd is, blijft verantwoordelijk voor zijn of haar gedrag.

Wat wel belangrijk is om te begrijpen, is dat mensen niet allemaal op dezelfde manier denken, voelen en beslissingen nemen.

Misschien probeer je het gedrag van je partner te begrijpen vanuit de manier waarop jij zelf in het leven staat.

En kom je daardoor telkens tot dezelfde conclusie:

Ik zou dit nooit kunnen.

Dat mag je voelen.

Je hoeft jezelf niet te overtuigen dat je in dezelfde omstandigheden precies hetzelfde zou hebben gedaan.

Want misschien is dat helemaal niet zo.

Maar het kan wel helpen om te ontdekken hoe het proces bij jouw partner werkelijk is verlopen.

Niet om het gedrag goed te praten.

Wel om meer inzicht te krijgen in iets wat tot nu toe onbegrijpelijk voor je voelt.

Begrijpen is niet hetzelfde als goedkeuren

Dit is misschien wel het belangrijkste inzicht dat ik je wil meegeven.

Je kunt proberen te begrijpen hoe het overspel is ontstaan, zonder het gedrag daarmee goed te keuren.

Je kunt erkennen dat verliefdheid een enorme invloed kan hebben op iemands gedachten en gevoelens.

Zonder te vinden dat dit een rechtvaardiging is om jarenlang te liegen.

Je kunt begrijpen dat iemand moeite had om een affaire te beëindigen.

Zonder daarmee de verantwoordelijkheid voor het voortzetten ervan weg te nemen.

En je kunt erkennen dat je partner oprecht van jou hield.

Terwijl je tegelijkertijd vindt dat de gemaakte keuzes daar volledig mee in strijd waren.

Die gevoelens kunnen naast elkaar bestaan.

Het hoeft niet óf het één óf het ander te zijn.

Juist wanneer je alles probeert terug te brengen tot één sluitende verklaring, kun je vastlopen.

Want sommige keuzes zullen misschien nooit volledig logisch voelen vanuit jouw eigen waarden.

En toch kun je leren begrijpen welke processen en beslissingen eraan voorafgingen.

Moet je het overspel volledig begrijpen om samen verder te kunnen?

Nee.

Dat is niet altijd nodig.

Maar dat betekent niet dat je jouw vragen maar moet inslikken.

Of dat je partner kan zeggen: Het is gebeurd, we moeten nu vooruitkijken.

Zeker na langdurig overspel is het belangrijk dat er ruimte blijft voor jouw verdriet, boosheid en onbegrip.

Dat je partner verantwoordelijkheid neemt.

Dat er eerlijkheid komt over wat er is gebeurd.

En dat jullie samen kunnen onderzoeken wat nodig is om opnieuw veiligheid en verbondenheid te ervaren.

Misschien zullen er vragen zijn waarop je nooit een antwoord krijgt dat voor jou helemaal bevredigend voelt.

Omdat geen enkele verklaring kan veranderen wat er is gebeurd.

Maar er kan wel iets anders ontstaan.

Meer inzicht.

Meer erkenning.

Een beter begrip van elkaar.

En langzaam misschien ook meer rust.

Je hoeft het verleden niet logisch te vinden om samen weer een gelukkige toekomst te kunnen opbouwen.

Dat betekent niet dat iedere relatie na overspel herstelt.

Maar wanneer jullie allebei verder willen en bereid zijn verantwoordelijkheid te nemen voor wat er nodig is, hoeft het onbegrip niet voor altijd tussen jullie in te blijven staan.

Wat als jullie relatie opnieuw gelukkig kan worden?

Misschien ben je inmiddels vooral bezig met de vraag hoe jullie verder moeten.

Je wilt niet iedere avond opnieuw dezelfde gesprekken voeren.

Je wilt niet voortdurend terugdenken aan de leugens.

Je wilt weer genieten van je partner.

Samen op vakantie gaan zonder dat je gedachten steeds afdwalen naar wat er vroeger gebeurde.

Weer kunnen lachen zonder dat er plotseling een pijnlijke herinnering tussendoor komt.

En je wilt misschien vooral weer voelen:

Wij horen bij elkaar.

Het mooie is dat een relatie na overspel niet uitsluitend hoeft te draaien om het herstellen van wat verloren is gegaan.

Jullie kunnen elkaar ook opnieuw leren kennen.

Ontdekken wat jullie nodig hebben.

Anders leren communiceren.

En bewuster gaan kiezen voor de relatie die jullie samen willen opbouwen.

Misschien zal die relatie niet meer precies hetzelfde zijn als vroeger.

Maar dat betekent niet dat jullie niet opnieuw intens gelukkig kunnen worden.